Konstytucja 3 maja, uchwalona w 1791 roku przez Sejm Wielki, była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po amerykańskiej) nowoczesną konstytucją. Ustawa Rządowa wprowadziła trójpodział władzy, monarchię dziedziczną, zniosła liberum veto i ograniczyła przywileje magnaterii, dążąc do modernizacji ustroju Rzeczypospolitej Obojga Narodów. [1, 2, 3, 4]
Najważniejsze informacje o Konstytucji 3 Maja:
- Data i miejsce: Uchwalona 3 maja 1791 roku na Zamku Królewskim w Warszawie przez Sejm Czteroletni (1788-1792).
- Twórcy: Król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki, Hugo Kołłątaj.
- Główne reformy ustrojowe:
- Trójpodział władzy: Rozdzielenie władzy na ustawodawczą (dwuizbowy Sejm), wykonawczą (Król i Straż Praw) oraz sądowniczą.
- Zniesienie liberum veto: Wprowadzenie zasady głosowania większością głosów, co zakończyło paraliż decyzyjny.
- Monarchia dziedziczna: Zniesienie wolnej elekcji i wprowadzenie dziedziczności tronu (po śmierci Stanisława Augusta tron miał przejść na Fryderyka Augusta z dynastii Wettynów).
- Prawa mieszczan: Przyjęte wcześniej Prawo o miastach zostało włączone do konstytucji, nadając mieszczanom prawo do nietykalności, posiadania ziemi i awansu społecznego.
- Opieka nad chłopami: Państwo wzięło chłopów pod swoją ochronę, co osłabiło władzę szlachty nad poddanymi.
- Wzmocnienie państwa: Zwiększenie liczby armii (docelowo do 100 tys.) i reforma sejmików. [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7]
Znaczenie i losy:
- Symbol: Dokument stał się symbolem dążeń do niepodległości, demokracji i reform.
- Reakcja: Konstytucja wywołała sprzeciw części magnaterii (konfederacja targowicka) oraz interwencję Rosji, co doprowadziło do wojny w 1792 r. i II rozbioru Polski.
- Trwałość: Mimo że formalnie obowiązywała krótko, jej zapisy do dziś uznawane są za fundament nowoczesnej polskiej państwowości. [1, 2, 3, 4]
3 maja jest w Polsce świętem narodowym, upamiętniającym uchwalenie tego dokumentu. [1]
źródło : https://www.google.com/search?newwindow=1&sca_esv=d1b2e046e6c1a3bf&sxsrf=ANbL-n7qBq3G2CK-cueM-vpI45r35Tk-_Q%3A1777716194949&q=Konstytucja+3+maja+najwa%C5%BCniejsze+informacje&sa=X&ved=2ahUKEwimx77yrJqUAxVQGxAIHVFlMf0Q1QJ6BAhqEAE&biw=1392&bih=633&dpr=1.38